عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )
66
كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )
بن ربيعة و اى وليد بن عتبة و اى فلان بن فلان ، بئس عشيرة النّبي كنتم ، و بئس بنو عم النبى كنتم ، هل وجدتم ما وعد ربكم حقاً . فقال عمر : بابى انت و امى يا رسول اللَّه ! هل يسمعون كلامك الساعة و قد جيّفوا ؟ قال : و الّذى بعثنى بالحقّ ، انّهم يسمعون كما تسمع ، و لكن لا يقدرون ان يجيبوا . اين خبر دليل است كه مرده در گور سخن زندگان شنود و از احوال ايشان خبر دارد . و ممّا يدلّ عليه ما روى عن ابى هريرة قال : ان اعمالكم تعرض على اقربائكم من قرنائكم فان رأوا خيراً فرحوا به و ان راوا شرا كرهوا ، و انّهم ليستجيرون الميت اذا اتاهم حتى ان الرجل ليسأل عن امراته تزوجت ام لا ؟ و روى ان عادا لما اهلكها اللَّه ، قام فيهم نبيهم عليه السلام فقال : اى عاد ! هل وجدتم ما وعد ربكم حقا ؟ هل زلزلت اقدامكم و رجفت قلوبكم و سقت الاحقاف عليكم ؟ و الذى نفسى بيده انهم ليسمعون مقالتى . و گفتهاند اين آيت عام است همه كافران را خواهد كه بوقت قبض روح فريشتگان ايشان را زنند . يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ ما اقبل منهم ، وَ أَدْبارَهُمْ ما ادبر منهم ، يضربون اجسادهم كلها . ابراهيم بر ملك الموت رسيد گفت : يا ملك الموت ! خواهم كه ترا بينم به آن صورت كه قبض روح كافران كنى . گفت يا ابراهيم : طاقت ندارى . گفت لا بد است . پس خويشتن را به آن صورت فراوى نمود . شخصى را ديد سياه و تاريك بوى ناخوش از وى ميدمد و مويهاى اندام وى بر پاى شده و جامهء سياه ناخوش پوشيده و دود و آتش از بينى و دهان وى بيرون مىآيد . ابراهيم چون وى را ديد وى را غشى رسيد ، چون به هوش باز آمد . ملك الموت با صورت خويشتن شده بود . گفت : يا ملك الموت آن بدبخت را اگر خود ديدن صورت تو عذاب وى بودى تمام بودى ! و در خبر است كه دو جانور بر كافر مسلط كنند بعد از مرگ ، هر دو كر و نابينا و در دست هر يك عمودى از آهن گرم و او را به آن مىزنند تا بقيامت ، نه چشم دارند كه وى را بينند تا رحمة كنند و نه گوش دارند كه آواز نالهء وى بشنوند . و روا باشد كه يتوفى فعل اللَّه باشد كه خداى بحقيقت خلق را ميراند ، چنان كه گفت : اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها . و آنكه الْمَلائِكَةُ ابتدا باشد و يَضْرِبُونَ خبر ابتدا . و قول او ظاهرتر است بدليل قراءت شامى كه « تتوفى » خواند به دو تا .